Πως τα στερεότυπα επηρεάζουν την στάση μας απέναντι στην άσκηση

three women kneeling on floor
Photo by bruce mars on Pexels.com

Η φυσική δραστηριότητα είναι ένας σημαντικός παράγοντας για μια καλή γήρανση και συμβάλει τόσο στην συνολική υγεία όσο και στην πρόληψη της έκπτωσης των γνωστικών και λειτουργικών λειτουργιών που σχετίζονται με τη διαδικασία της γήρανσης. Παρόλα όμως τα γνωστά οφέλη της άσκησης σχεδόν το 60% των ηλικιωμένων άνω των 65 ετών είναι φυσικά ανενεργοί.

Καθώς φυσικά ανενεργός θεωρείται κάποιος που δεν ανταποκρίνεται σε ένα από τα παρακάτω κριτήρια :

α. 30 λεπτά μέτριας έντασης φυσικής δραστηριότητας τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα

β. 20 λεπτά έντονης άσκησης τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα

γ. Έναν αντίστοιχο συνδυασμό των δύο ώστε να επιτυγχάνετε άσκηση ίση με 600- ΜΕΤ την εβδομάδα (ΜΕΤ είναι το μεταβολικό ισοδύναμο, πρόκειται για ένα μέτρο της έντασης της άσκησης βασισμένο στην κατανάλωση οξυγόνου)

Πως μπορεί να εξηγηθεί αυτή η στάση;

Αυτή η στάση μπορεί να εξηγηθεί από πολλούς παράγοντες συμπεριλαμβανομένων των φυσικών, υλικών , κοινωνικών και ψυχολογικών περιορισμών.Ένας από αυτούς τους παράγοντες είναι η εσωτερίκευση αρνητικών στερεότυπων,  δηλαδή η πίστη ότι ένα στερεότυπο ισχύει για το ίδιο το άτομο,χαρακτηριστικά παραδείγματα οι εκφράσεις “ Δεν είμαι αθλητικός τύπος” , “είμαι μεγάλος πλέον για να αρχίσω να ασκούμε” κλπ.

Τα στερεότυπα δηλαδή είναι κοινές πεποιθήσεις σχετικά με προσωπικά χαρακτηριστικά, συνήθως χαρακτηριστικά της προσωπικότητας αλλά και συμπεριφορές μίας ομάδας ανθρώπων. Σύμφωνα με τη θεωρία στερεοτύπων για το σώμα τα στερεότυπα που αφορούν την γήρανση εσωτερικεύονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η ενίσχυση των στερεοτύπων που αφορούν την γήρανση λειτουργούν καθορίζοντας τις προσωπικές αντιλήψεις γι΄ αυτήν και προβλέπουν την στάση των ηλικιωμένων όσο αφορά τις συμπεριφορές πρόληψης ειδικά αυτές που αφορούν το φαγητό και την κατανάλωση αλκοόλ αλλά και το κάπνισμα.

Με άλλα λόγια οι άνθρωποι αφομοιώνουν στερεότυπα από το πολιτισμικό τους περιβάλλον χωρίς να αμφισβητούν την αλήθεια τους, καθώς δεν είναι απαραίτητο να το κάνουν όσο είναι ακόμα νέοι. Αυτές οι απόψεις που σχηματίζονται στη νεότητα έχουν σημαντικές συνέπειες καθώς εισερχόμαστε στην τρίτη ηλικία.

Πράγματι τα αρνητικά στερεότυπα που αφορούν την γήρανση που δημιουργούνται νωρίς στη ζωή μπορεί να προβλέψουν την επιδείνωση της υγείας στα ηλικιωμένα άτομα. Αυτή η επίδραση υποθέτουμε ότι συμβαίνει γιατί τα άτομα καθώς μεγαλώνουν κατευθύνουν τα στερεότυπα γήρανσης στον εαυτό τους. Γεγονός που ενεργοποιεί αρνητικές αυτοαντιλήψεις για την γήρανση. Αντίστοιχα αυτές οι αυτοαντιλήψεις μπορεί να έχουν μακροχρόνιες επιδράσεις στην υιοθέτηση σχετιζόμενων με την υγεία συμπεριφορών.

Πρόσφατα έχουν διεξαχθεί μελέτες που εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στα εσωτερικευμένα στερεότυπα και στην υιοθέτηση ενός ενεργού δραστήριου τρόπου ζωής. Συγκεκριμένα φαίνεται ότι οι ηλικιωμένοι με θετική εικόνα για την γήρανση συμμετέχουν σε φυσικές δραστηριότητες πιο συχνά από αυτούς με λιγότερο θετική εικόνα, ενώ άλλη μελέτη έδειξε ότι η ενίσχυση των αρνητικών στερεότυπων όσο αφορά την υγεία την κοινωνική δραστηριότητα και την προσωπικότητα συσχετιζόταν αρνητικά με τη συμμετοχή σε φυσικές δραστηριότητες.

Παρόμοια μία πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η ενίσχυση των στερεοτύπων της γήρανσης που αφορούν τη φυσική δραστηριότητα σχετίζεται με την αυτοεκτίμηση. Συγκεκριμένα όσο περισσότερο οι ηλικιωμένοι ενισχύουν τα αρνητικά στερεότυπα σχετικά με την ικανότητα τους να είναι φυσικά ενεργοί τόσο λιγότερη είναι η αυτοπεποίθηση στις φυσικές τους ικανότητες και στην αυτοαξιολόγηση της υγείας τους.

Φαίνεται λοιπόν πως ο τρόπος που βλέπουμε τους ηλικιωμένους και τη σχέση τους με την άσκηση σε όλη μας τη ζωή μπορεί να επηρεάσει και τη στάση μας απέναντι στην άσκηση όταν φτάσουμε στην τρίτη ηλικία.

Το θετικό είναι πως δεν είμαστε υποχρεωμένοι να παραμείνουμε προσκολλημένοι σε αυτές τις εικόνες. Καθώς στο χέρι μας είναι να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε την τρίτη ηλικία σε όποια ηλικία και αν είμαστε. Η εικόνα μίας περιόδου αδυναμίας ανικανότητας και περιορισμών μπορεί να αντικατασταθεί από την εικόνα μίας περιόδου που δίνει ευκαιρίες για ανάπτυξη και βελτίωση. Αυτή η αλλαγή στον τρόπο σκέψη μας θα έχει τελικά θετική επίδραση στην στάση μας απέναντι στην άσκηση αλλά και στην υγεία μας συνολικά.

 

Αναφορές

https://www.who.int/dietphysicalactivity/factsheet_olderadults/en/

Levy, B. (2009). Stereotype embodiment a psychosocial approach to aging. Current Directions in Psychological Science, 18, 332e336.

Positive Aging Expectations Are Associated With Physical Activity Among Urban-Dwelling Older Adults.Andrews RM, Tan EJ, Varma VR, Rebok GW, Romani WA, Seeman TE, Gruenewald TL, Tanner EK, Carlson MC.Gerontologist. 2017 Aug 1;57(suppl_2):S178-S186.

 

                        Ειρήνη Νταντούτη

Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής-Προπονήτρια

https://www.dadouti.com/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.